Diolch yn fawr iawn, Ddirprwy Lywydd. Mae Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr wedi bod ar lefel uwchgyfeirio uchel ers 11 mlynedd, ac ar y lefel bresennol, sef lefel 5, ers mis Chwefror 2023. Er bod y bwrdd wedi cael lefel sylweddol o gyllid a chymorth wedi'i dargedu dros y tair blynedd diwethaf, mae’n wynebu heriau sylweddol o hyd o ran arweinyddiaeth, llywodraethiant, perfformiad a chyflawni, ynghyd â chanlyniadau sy'n dal i fod yn is na'r safon y dylai pobl y gogledd ei disgwyl.
Dwi eisiau bod yn glir iawn ar y dechrau fy mod i'n ddiolchgar am yr ymroddiad a'r ymrwymiad y mae staff yn eu dangos bob dydd, a hynny'n aml mewn amgylchiadau anodd a heriol. Mae'r saga druenus yma wedi effeithio arnynt hwythau lawn gymaint â'r cleifion.
Dro ar ôl tro, mi wnaeth y Llywodraeth flaenorol roi cynnig ar gynlluniau hyd braich i geisio gwneud gwahaniaeth, ond heb lwyddo i gynnal llwyddiant. Allwn ni ddim a wnawn ni ddim caniatáu i'r diffyg cynnydd yma barhau. Yn ddiweddar, mi wnaeth Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru ddynodi adran achosion brys Ysbyty Glan Clwyd yn wasanaeth sydd angen gwelliant sylweddol, ei lefel fwyaf o bryder, lai na dwy flynedd ers i'r adran gael ei thynnu o'r statws hwn.
Mae pobl y gogledd hefyd yn aros yn rhy hir i gael mynediad at y gofal a'r driniaeth y maen nhw eu hangen. Dydy hyn ddim yn realiti y dylid gofyn i’r cyhoedd ei dderbyn, a dydy o ddim chwaith yn realiti y bydd y Llywodraeth hon yn ei dderbyn. Wnaiff y Llywodraeth hon ddim goddef methiannau'r 11 mlynedd diwethaf. Mae o'n anghyfiawnder i gleifion, i'w teuluoedd ac i'r staff gweithgar sy'n gweithio ar draws y maes iechyd a gofal yn y gogledd.
Fel y soniais i wrth ymateb i arolygiad diweddar Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru yn Ysbyty Glan Clwyd, dwi wedi cael llond bol ar glywed y gair 'Betsi' yn cael ei ddefnyddio i gyfleu diffygion gweithredol a dirywiad mewn safonau, gan bardduo enw da’r NHS a’i staff gweithgar yr un pryd. Dyna pam yr ydw i heddiw yn cyhoeddi fy mhenderfyniad i roi mesurau newydd ar waith i sefydlogi gwasanaethau, cryfhau arweinyddiaeth a dal Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr i gyfrif am welliant parhaus, fel rhan o'r trefniadau uwchgyfeirio lefel 5 sy'n parhau yn y bwrdd iechyd.
Official English translation
Thank you very much, Dirprwy Lywydd. Betsi Cadwaladr University Health Board has been in a heightened state of escalation for the past 11 years, with the current level 5 escalation in place since February 2023. Despite significant financial and targeted support over the past three years, the health board continues to face significant challenges in terms of leadership, governance, performance and delivery, with outcomes that remain below the standard people in the north of Wales should expect.
I want to be very clear at the outset that I am grateful for the dedication and commitment that staff show every day, often in difficult and challenging circumstances. They are as much the victims of this sorry saga as the patients.
Time and time again, the previous Government repeatedly tried arms-length initiatives to make a difference, without sustained success. The lack of progress cannot and will not be allowed to continue. Recently, Healthcare Inspectorate Wales designated the emergency department at Ysbyty Glan Clwyd as a service requiring significant improvement, its highest level of concern, less than two years since it was removed from this status.
People in the north of Wales are also waiting too long to be able to access the care and treatment they need. This is not a reality that the public should be asked to accept, and it's not one that this Government will accept either. This Government will not tolerate the failings of the past 11 years. It's an injustice for patients, their families and the hard-working staff working across health and care in the north of Wales.
As I mentioned in my response to the recent Healthcare Inspectorate Wales inspection at Ysbyty Glan Clwyd, I am fed up of 'Betsi' being a byword for dysfunction and declining standards, dragging the good name of the NHS and its hardworking staff down in the process. That’s why I am today announcing my decision to instigate new measures to stabilise services, strengthen leadership and hold Betsi Cadwaladr University Health Board to account for sustained improvement, as part of the ongoing level 5 escalation at the health board.